(Patria) – Upravni odbor Uprave za indirektno oporezivanje (UIO) BiH od 2023. godine nije usvojio koeficijente za raspodjelu prihoda od indirektnih poreza niti provodi godišnje finansijsko poravnanje između entiteta, iako zakon nalaže da se koeficijenti utvrđuju najmanje dva puta godišnje.
Zato je Federacija Bosne i Hercegovine u julu 2025. godine podnijela Sudu BiH tužbu protiv entiteta Republika srpska i Upravnog odbora Uprave za indirektno oporezivanje, a FBiH u ovom procesu zastupa Federalno pravobranilaštvo.
Jedini razlog neusvajanja privremenih kvartalnih koeficijenata za raspodjelu, je opstrukcija koja dolazi od članova UO UIO iz Republike srpske, a sve u cilju da bi se, u momentu, kada su podaci pokazivali povećanje udjela Federacije u krajnjoj potrošnji, onemogućila naplata ovih zakonom propisanih prihoda.
Tako se entitet Rs tokom 2023, 2024, 2025 i 2026. godine neosnovano bogati primanjem većih iznosa prihoda sa Jedinstvenog računa, a na štetu Federacije BiH. Samo u 2023. i 2024. godini entitetu Rs isplaćeno je više od 70 miliona KM više jer nema novih koeficijenata. U ovom trenutku šteta po Federaciju BiH iznosi više od 200 miliona KM.
Uprava za indirektno oporezivanje za osam mjeseci 2026. godine prikupila je 8 milijardi i 359 miliona KM.
Za finansiranje državnih institucija u osam mjeseci 2026. godine raspoređen je iznos od 672 miliona KM. Ostatak prikupljenih prihoda od indirektnih poreza završio je kod entiteta i Brčko distrikta. Federacija BiH sa Jedinstvenog računa UIO dobila je 3 milijarde i 832 miliona KM, Republika srpska 2 milijarde i 145 miliona KM i Brčko distrikt 215 miliona KM.
Iako je u nekoliko navrata na sjednicama Upravnog odbora UIO razmatrano pitanje koeficijenata, a s obzirom da novac ne bi bio pravedno i po krajnjoj potrošnji raspodijeljen, ni ministar finansija FBiH Toni Kraljević ni ekspert kojeg je imenovala Vlada FBiH Zijad Krnjić nisu pristali na takvu raspodjelu. U ovom trenutku, osim nepravedne podjele prikupljenih prihoda od indirektnih poreza, zbog nepostojanja novih koeficijenata više od 300 miliona KM ostaje neraspodijeljeno zbog političke blokade jer iz entiteta Rs ne pristaju na smanjenje koeficijenata ili pristaju na minimalnu korekciju.
A da entitetu Rs treba svaka marka pokazuju i podaci o broju penzionera i broju zaposlenih. Posljednji podatak pokazuje da je na evidencijama Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje (PIO) Rs u avgustu evidentirano 295.642 korisnika prava. A broj zaposlenih u entitetu Rs krajem jula iznosio je 290.727. Ekonomski gledano, kada je broj penzionera veći od broja zaposlenih to pali sve moguće alarme i ukazuje na ekonomski kolaps i povećane troškove iz budžeta za penzije. Zato i ne čudi enormno zaduživanje entiteta Rs. Dodamo li tome i desetine miliona maraka koje vlast daje za lobiranje u SAD i interese političkog vrha entiteta Rs, jasno je da se to finansira od sredstava koja pripadaju Federaciji BiH.
Iako je u Federaciji BiH nešto povoljniji omjer zaposlenih i penzionera, daleko smo od evropskog prosjeka.
Posljednji podaci za avgust ove godine pokazuju da je penzija isplaćena za 472.288 korisnika, dok je krajem avgusta bilo 542.486 zaposlenih. Razlika između broja zaposlenih i penzionera u FBiH iznosi samo 70.198 zaposlenih više.
Sve dok je tako, iz Budžeta FBiH potrebno je dodavati značajan dio sredstava za isplatu penzija, jer od naplaćenih doprinosa za PIO taj iznos ne može pokriti mjesečne isplatu, a za šta je potrebno 372,8 miliona KM.
A ukoliko se nastavi ovakav trend povećanja penzionera i stagnacije broja zaposlenih u oba entiteta, ekonomski kolaps je zagarantiran.
Tako je za osam mjeseci ove godine broj penzionera u FBiH porastao za 6.591, a u istom periodu broj zaposlenih povećan je samo za 113 osoba.
Broj penzionera u januaru 2026. iznosio je 465.697, a u avgustu 472.288.
Broj zaposlenih u januaru 2026. iznosio je 542.373, a u avgustu 542.486.
