(Patria) – Evropski dani jevrejske kulture obilježavaju se širom Evrope s ciljem predstavljanja i približavanja jevrejske historije, tradicije i kulturnog naslijeđa široj javnosti, ali i podsticanja međukulturnog i međureligijskog dijaloga, međusobnog razumijevanja i poštovanja različitosti.
Ovogodišnja zajednička evropska tema je “Ljubav”, koja će kroz različite programske sadržaje biti predstavljena i publici u Bosni i Hercegovini. Danas su održana dva predavanja: “Značaj jevrejske kulture u bosanskohercegovačkom društvu” i “Ljubav u judaizmu”.
Program će pratiti i tematska izložba posvećena ljubavi, kroz koju će posjetioci imati priliku upoznati različite aspekte ovogodišnje evropske teme u kontekstu jevrejske kulture i tradicije.
Program Evropskih dana jevrejske kulture 2026. i značaj ove evropske inicijative u kontekstu Bosne i Hercegovine predstavio je predsjednik Jevrejske zajednice BiH Jakob Finci.
“Danas počinjemo obilježavati Evropski dan jevrejske kulture. Mada Jevreji u Evropi žive već više od 2.000 godina, a u našoj zemlji gotovo 500 godina, uvijek su bili pomalo izdvojeni od sredine u kojoj žive. Onda je negdje 1999, pred početak 20. vijeka, jedna španska jevrejska grupa odlučila da pošalje pismo svim jevrejskim zajednicama i da predloži uvođenje takozvanog Dana otvorenih vrata, dana kada će se otvoriti vrata jevrejskih zajednica, sinagoga, da bi ljudi s kojima živimo mogli da vide šta je to i kako to izgleda”, kazao je Finci i dodao:
“Nama je to bilo pomalo čudno, jer je Jevrejska opština u Sarajevu i naša sinagoga već odavno otvorena za posjetioce”.
“Tada je to nama bilo čudno, a onda smo prihvatili i već od 2000. godine i u Sarajevu se obilježava Evropski dan jevrejske kulture. Počelo je sa jednim danom, pa onda jedna nedjelja, pa su sad gotovo cijeli mjesec neke aktivnosti. Ove godine je tema ljubav, jer je to nešto što u današnjem svijetu, u 21. vijeku, čini se, najviše nedostaje. Uprkos tome što nam je to glavna tema, još uvijek ima više od 40 mjesta na svijetu gdje se vode ratovi”, kazao je Finci.
“Ovdje se”, istaknuo je on, “osjećamo svoji na svome, i zbog toga ovaj Evropski dan jevrejske kulture obilježavamo na isti način kao i do sada, nizom različitih aktivnosti”.
Predsjednica Jevrejske opštine u Sarajevu Rahela Džidić je navela da je tema ovogodišnjih Evropskih dana jevrejske kulture, koji se provode u svim evropskim zemljama, ista – ljubav.
“Ljubav je uzajamna, znači moraš nešto dati da bi primio ljubav. Ljubav je također i obaveza. Ona je data kao naredba: voli Boga, voli bližnjega svoga, čuvaj tradiciju”, kazala je Džidić.
Dodala je da u ovom našem kontekstu, ona također može biti data i kao ljubav prema zajednici, ljubav prema domovini, ljubav prema onome što nam je ostalo od naših predaka.
“Naša zajednica u Sarajevu je stara više od 460 godina. Kroz taj period postignuta je jedna tradicija uvažavanja, međusobne ljubavi, međusobnog podržavanja od građana, od pripadnika svih vjerskih zajednica. To možemo ogledati i u Jevrejskom groblju, koje je drugo najveće u Evropi. Nismo mi imali ovdje najveću zajednicu. Ona je mnogo manja nego u drugim zemljama, nego drugdje nisu čuvali ta groblja tako kao što je ovdje čuvano”, kazala je Džidić.
Po njenim riječima, u današnjem teškom kontekstu nerazumijevanja i konflikta, ono što stvarno svako od nas može da uradi, je da da ljubav drugome.
“To je i apel da ljubav ne ostane samo tema ovog našeg okruglog stola, nego praksa koju ćemo nastaviti živjeti u svojim domovima, zajednicama i naročito u javnom prostoru”, zaključila je Džidić.
Predsjednik Jevrejskog kulturno-prosvjetnog i humanitarnog društva “La Benevolencija” Sarajevo Vladimir Andrle je kazao da su Evropski dani jevrejske kulture inicijativa na evropskom nivou, a organiziraju se s ciljem da se pokaže jevrejska kultura kao dio evropskog kulturnog naslijeđa, zajedničkog naslijeđa.
“Mi kao država koja je na evropskom tlu i država koja teži ka Evropi, vrlo rado se uključujemo u ove inicijative. Ove godine smo pripremili bogat program koji će se dešavati do sredine novembra”, kazao je Andrle.
Evropske dane jevrejske kulture 2026. realiziraju JKPHD “La Benevolencija” i Jevrejska opština u Sarajevu, uz podršku Federalnog ministarstva kulture i sporta i Grada Sarajeva.
