(Patria) – Nakon punih 134 godine planskog uzgoja, očuvanja i predanog rada generacija uzgajivača, bosanski arapski konj krajem maja ove godine zvanično je priznat kao posebna pasmina u Bosni i Hercegovini. Time je okončan višegodišnji proces tokom kojeg su stručnjaci, naučnici i uzgajivači ulagali napor da dokažu njegov historijski, genetski i uzgojni kontinuitet.
Priznanje je rezultat višegodišnjeg rada Udruženja uzgajivača i ljubitelja bosanskog arapskog konja (UUBAK), koje je kroz naučna istraživanja, DNK analize i historijsku dokumentaciju dokazivalo posebnost ove pasmine. Predsjednik UUBAK-a Adnan Delić, koji vodi egelo Bosanskog arapskog konja u mjestu Draževići nadomak Kiseljaka, ističe da bosanski arapski konj vuče korijene od čistokrvnih arapskih konja koji su krajem 19. stoljeća stigli na područje Bosne i Hercegovine, ali da je kroz više od jednog stoljeća selektivnog uzgoja razvio vlastite karakteristike.
Genetska istraživanja
“Tokom 134 godine ciljanim uzgojem konj se prilagođavao našem podneblju i uslovima života. Genetska istraživanja pokazala su da se bosanski arapski konj danas razlikuje od drugih srodnih tipova arapskog konja, što je bio jedan od ključnih elemenata za njegovo zvanično priznavanje”, kaže Delić.
Prema njegovim riječima, riječ je o izuzetno plemenitoj, inteligentnoj i izdržljivoj životinji. Arapski konj smatra se jednom od najutjecajnijih pasmina u svijetu, budući da je njegova genetika ugrađena u veliki broj drugih konjskih pasmina. Bosanski arapski konji danas se sve više uključuju u endurance takmičenja, discipline daljinskog jahanja koja predstavljaju jedan od najvećih testova izdržljivosti konja.
Put do priznanja, međutim, bio je dug i složen. Delić navodi da je proces uključivao istraživanje arhivske građe u više država, među kojima su Austrija, Njemačka, Turska i pojedine arapske zemlje. Paralelno s tim, rađeni su naučni radovi i DNK analize kojima je potvrđen kontinuitet uzgoja i genetska posebnost bosanskog arapskog konja.
Poseban značaj, kaže, imala su ranija istraživanja stručnjaka sa domaćih fakulteta. Kao važan doprinos izdvaja DNK analize konja iz nekadašnje državne ergele Borike, kao i naučne radove profesora sa Veterinarskog i Poljoprivrednog fakulteta koji su učestvovali u dokumentovanju pasmine.
Ipak, kako ističu u Udruženju, najveće zasluge pripadaju samim uzgajivačima. U godinama kada nije bilo sistemske podrške, upravo su oni vlastitim sredstvima i ljubavlju prema konjima sačuvali uzgoj i spriječili nestanak vrijednih krvnih linija. Delić ističe da je uspjeh tim veći jer su uzgajivači godinama djelovali bez značajnije institucionalne podrške.
“Ove konje održala je ljubav ljudi koji su ih uzgajali. Generacije su sačuvale ono što danas imamo, a upravo zahvaljujući njima uspjeli smo sačuvati vrijedno genetsko i kulturno naslijeđe Bosne i Hercegovine”, navodi.
U registru 110 grla
Zanimljivo je da je bosanski arapski konj međunarodno priznanje dobio prije domaćeg. Udruženje je najprije uspjelo dokazati njegovu posebnost svjetskim organizacijama, a tek nekoliko mjeseci kasnije stiglo je i zvanično rješenje nadležnih institucija u Bosni i Hercegovini.
Danas se, dodaje Delić, interes za ovu pasminu širi i izvan granica zemlje. U registru bosanskog arapskog konja nalazi se oko 110 grla, dok se brojni uzgajivači iz regiona interesuju za članstvo u udruženju i saradnju na očuvanju pasmine. Potomci konja iz Bosne i Hercegovine prisutni su u gotovo svim značajnijim uzgojima arapskih konja na prostoru bivše Jugoslavije.
Osim uzgojnog značaja, priznanje bi moglo otvoriti prostor i za razvoj konjičkog sporta, turizma i ruralne ekonomije. Delić smatra da Bosna i Hercegovina tek treba u potpunosti prepoznati potencijal koji konjarstvo ima, posebno imajući u vidu da je riječ o olimpijskom sportu u koji se širom svijeta ulažu značajna sredstva.
Za čovjeka koji je godinama predvodio proces priznanja, trenutak donošenja odluke bio je poseban. Prisjećajući se dana kada je stiglo rješenje o priznavanju pasmine, Delić kaže da je tek nakon određenog vremena postao svjestan značaja onoga što je ostvareno.
“Tek kada su se emocije slegle shvatio sam da smo uradili nešto što će ostati budućim generacijama. To nije uspjeh jednog čovjeka, nego svih ljudi koji su godinama ulagali trud da bosanski arapski konj opstane”, kaže on.
Porasla vrijednost
Bez zvaničnog priznanja postojala je realna opasnost da bosanski arapski konj vremenom izgubi svoj identitet ili bude prisvojen kroz registraciju u drugim državama. Zbog toga se historijska dokumentacija i genetski nalazi i dalje čuvaju s posebnom pažnjom. U toku je završetak administrativnih procedura koje će omogućiti lakše učešće na međunarodnim sajmovima, izložbama i takmičenjima, dok interesovanje stranih stručnih krugova već raste.
Osim toga, tržišna vrijednost bosanskog arapskog konja nakon priznanja višestruko porasla, a vlasnici posebno nastoje sačuvati vrijedne ženske linije koje predstavljaju temelj budućeg razvoja pasmine.
Zvanično priznanje označava početak novog poglavlja za pasminu koja je više od jednog stoljeća postojala bez formalnog statusa. Bosanski arapski konj sada će se moći predstavljati na međunarodnim manifestacijama, uključivati u međunarodne uzgojne programe i nastupati pod imenom koje je zvanično priznato u zemlji njegovog nastanka.
“Ovo je nova era. Prvi put možemo jasno reći ko smo, šta imamo i na čemu se temelji naš uzgoj. Iza bosanskog arapskog konja danas stoje nauka, dokumentacija i priznanje države”, zaključio je Delić.
Bosanski arapski konj danas predstavlja jedinstven dio kulturne, historijske i genetske baštine Bosne i Hercegovine. Zvaničnim priznanjem pasmine dobio je mjesto među pasminama koje su nastale, razvijene i sačuvane u Bosni i Hercegovini.
