(Patria) – Kao što smo ranije pisali, Nacionalna kontakt tačka BiH uspostavljena je 14. juna 2023. godine, kada je zaštićeni kanal Europola za komunikaciju (SIENA) fizički izmješten iz Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH, putem kojeg su dugi niz godina uspješno razmjenjivane informacije sa Europolom.
SIENA kanal komunikacije dislociran je u prostorije Kontakt tačke, odnosno Ministarstva sigurnosti BiH, što je u javnosti predstavljano kao “deblokiranje“ rada Europola.
Međutim, istina je da je, u skladu sa zakonskom regulativom u BiH, Direkcija za koordinaciju policijskih tijela BiH jedinstvena tačka za razmjenu informacija na strateškom i operativnom nivou u okviru provođenja međunarodnih istraga. Ta saradnja ostvaruje se kroz Sektor za međunarodnu operativnu policijsku saradnju, uz saglasnost Vijeća ministara BiH, u okviru kojeg su sistematizirana tri odsjeka: Odsjek NCB Interpol Sarajevo, Odsjek za saradnju sa Europolom i Odsjek za multilateralnu i bilateralnu saradnju i implementaciju međunarodnih ugovora (SELEC i policijski oficiri za vezu).
Kako je razjedinjen bosanskohercegovački SPOC?
Uspostavljanjem Kontakt tačke za saradnju BiH sa Europolom iz Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH fizički je izdvojen Europolov zaštićeni kanal komunikacije (SIENA), što nije u skladu ni sa zakonima BiH, niti sa direktivama Evropske unije o razmjeni informacija, koje, u skladu sa Ustavom, zahtijevaju uspostavu Jedinstvene tačke kontakta (Single Point of Contact – SPOC). Zahtjev je, između ostalog, da svi kanali i sistemi međunarodne policijske saradnje budu objedinjeni na jednom mjestu (INTERPOL, EUROPOL, SIRENE, SELEC, drugi kanali i oficiri za vezu), uz jedinstveni front desk, po principu „jedan ulaz – jedan izlaz“, kako je to upravo i bilo riješeno na nivou Direkcije.
Uspostavom Kontakt tačke praktično je razjedinjen bosanskohercegovački SPOC, tako što su kanali INTERPOL-a, SELEC-a i policijski oficiri za vezu ostali u Direkciji, dok je kanal Europola izdvojen u Kontakt tačku. Iako se u javnosti uspostava Kontakt tačke predstavlja kao uspjeh, zapravo je riječ o koraku unazad u oblasti međunarodne policijske saradnje i udaljavanju od direktiva Evropske unije u ovoj oblasti.
U trenutnoj situaciji dolazi do dupliranja predmeta Europola i Interpola, preklapanja rada Kontakt tačke i Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH, kojoj se osporavaju nadležnosti u domenu međunarodne policijske saradnje i koordinacije. To dovodi do nepravilne raspodjele predmeta na nivou Kontakt tačke, različitih nesuglasica, pa čak i sukoba između tijela koja čine Kontakt tačku i policijskih organa u BiH.
Šta je uzrok dvosmijernog djelovanja Delegacije EU?
Usljed različitog tumačenja odredbi Pravilnika o radu i operativnoj saradnji Kontakt tačke, česta su neslaganja i međusobna prepisivanja između nadležnih tijela koja čine Kontakt tačku, što se neminovno odražava na kvalitet rada i ugled Bosne i Hercegovine na međunarodnom nivou.
Postavlja se pitanje kome odgovara haos u međunarodnoj policijskoj saradnji i zašto se ne poduzima ništa kako bi se ovaj segment vratio u zakonske okvire.
Posebno je zabrinjavajuće što je Delegacija EU u BiH u mnogome podržala uspostavu Kontakt tačke i izdvajanje Europola iz Direkcije, odnosno razjedinjavanje uspostavljenog „SPOC-a“, iako su njihovi prethodnici utrošili značajne resurse na uspostavu državne institucije u ovu svrhu. Na internet portalima može se pronaći govor ambasadora Petera Sorensena, šefa Delegacije EU u BiH iz 2014. godine, u kojem ističe ulogu Direkcije za koordinaciju policijskih tijela BiH, koja je osmišljena kao „centar izvrsnosti“ za međunarodnu policijsku saradnju. U svom govoru on ističe da je Twinning projekt Evropske unije radio na tome da pripremi Direkciju za taj zadatak, kojom prilikom su uloženi politički kapital i finansijska sredstva, te ocjenjuje poduzete aktivnosti kao način približavanja bh. sektora za provođenje zakona porodici EU.
Naknadna administracija Delegacije EU u BiH podržala je praktično obrnut proces.
Nejasno je koji su stvarni razlozi za naknadnim potpisivanjem štetnih i protivzakonitih rješenja kojima je narušen rad Direkcije. Još je veći apsurd što se pod pritiscima iz Republike srpske, a uz podršku određenih međunarodnih projekata, pod opravdanjem približavanja odredbama Direktive EU, ovih dana zagovara „uspostava SPOC-a“, uz potpuno ignoriranje činjenice da SPOC već postoji u Direkciji i da je praktično razjedinjen uspostavom Kontakt tačke za saradnju BiH sa Europolom.
Imajući u vidu činjenicu da uspostavi Kontakt tačke za saradnju BiH sa Europolom nije prethodila potrebna izmjena nacionalnog zakondavstva, ovaj problem se može jednostavno riješiti vraćanjem Kontak tačke Europola pod okrilje Direkcije.
Ipak, treba ispitati šta su stvarni razlozi potpisivanja štetnih i protivzakonitih rješenja kojima je narušen rad Direkcije i praktično odstupljeno od Direktiva EU i zaustaviti dalje procese urušavanja državnih institucija
